Et
Mutancana
— Fatih'in sofrasından bal, kuru meyve ve kuzunun tatlı-tuzlu dengesi
100 dk
6
580 kcal

Hazırlanışı
- 1
Eti mühürleyin~12 dk
Kuzu kuşbaşıyı kâğıt havluyla iyice kurulayın — nemli et **renk almaz**, suyunu salar. Geniş döküm tencerede tereyağı ve sıvı yağı kızdırın. Eti birkaç partide, **yüksek ateşte** her tarafı kahverengileşene kadar 6-8 dk mühürleyin. Bir tabağa alın.
- 2
Soğanları kavurun~10 dk
Aynı tencereye arpacık soğanları **bütün halde** ekleyin; orta ateşte sıkça çevirerek 8-10 dk altın renge gelene kadar kavurun. Sarımsağı ekleyip 30 sn karıştırın. Soğanların eridikten sonra dağılmaması için **bütün** kalmaları önemli.
- 3
Yavaş pişirme~50 dk
Eti tencereye geri alın. Tarçın, karanfil, karabiber tanelerini ve tuzu ekleyin. Sıcak suyu ilave edin, kaynayınca **kısık ateşe** alıp kapağı kapatın. **45-50 dk** et çatalla parçalanacak yumuşaklığa gelene kadar pişirin. Ara sıra karıştırın; gerekirse 100 ml daha sıcak su ekleyin.
- 4
Kuru meyveleri ekleyin~15 dk
Kayısı, erik, üzüm ve bademleri ekleyin. **Bal ve nar ekşisini** karıştırarak ekleyin — bal ısıyla yumuşar. Kapağı yarı kapalı 12-15 dk daha pişirin. Sos koyu, parlak ve **kaplayıcı** kıvama gelmeli. Tuzu kontrol edip dengeleyin.
- 5
Servis~3 dk
Tarçın çubuğunu ve karanfilleri çıkarın. Sıcak servis tabağına alın, üzerine sumak ve maydanoz serpin. Yanına **safranlı pilav** ile servis edin — tatlı-tuzlu sosun pilavla buluşması Fatih sofrasının imzasıdır.
İncelikleri
- Arpacık soğan bulamazsanız küçük kuru soğanı dörde bölün — ama **bütün** kalan tat bambaşkadır.
- Bal yerine pekmez kullanılırsa renk koyulaşır, tat daha karakterli olur.
- Kuru meyveleri 10 dk **ılık suda** bekletip süzerseniz daha çok suyu sosa salar.
- Et çok yumuşamadan meyveleri eklerseniz meyveler dağılır — sıralamaya dikkat edin.
- Vegan versiyon: et yerine 400 g doğranmış kabak + 200 g nohut, 30 dk pişirme süresi yeterli.
- Klasik tarifte **safran** da eklenir; 1 tutam sıcak suda eritip son 5 dk ilave edin.
Saklama
Buzdolabında **3 gün** dayanır; kuru meyveli yahniler ertesi gün daha lezzetlidir. Isıtırken: 2 yemek kaşığı su ekleyip kısık ateşte kapağı kapalı 8 dk. Donduruculuk: badem hariç dondurulabilir, çözüldükten sonra kavrulmuş badem eklenir. Maks 2 ay.
Kaynaklar
Melceü't-Tabbâhîn(1844)
Mehmed Kâmil
Yahni ve mutancena bahsi; tatlı-tuzlu et yemeklerinin tarihçesi
Kitâbü't-Tabîh(1473)
Şirvânî (Muhammed bin Mahmûd)
Erken Osmanlı saray mutfağı; kuru meyveli et yemeklerinin Selçuklu-Memlûk kökleri
500 Yıllık Osmanlı Mutfağı(2005)
Marianna Yerasimos
Mutancana modern adaptasyonu; Fatih dönemi sofra kültürü