Börek
Nohut Ekmeği
— Maya yerine fermente nohutla kabarttığı klasik halk ekmeği
1500 dk
8
270 kcal

Hazırlanışı
- 1
Nohut mayası (önceki gece)~15 dk
Kuru nohutları **havanda** veya robotta iri çekin (un olmasın, kırık tane). Cam kavanoza alın, sıcak suyu ve şekeri ekleyin, **gevşekçe örtün** (sıkı kapatmayın). Sıcak yerde (radyatör üstü, üstü kapatılmış fırın) **18-24 saat** beklesin. Üstü köpürmüş, ekşimsi kokmuş olmalı — bu doğal mayadır.
- 2
Hamur~20 dk
Nohut mayasını **süzgeçten geçirin**, sadece sarımsı sıvı ekmeğe gider. Unu kabınıza alın, ortayı havuz açın. Mayalı sıvı + ılık su + tuz + yağ ile **15-18 dk** sıkı yoğurun. Doğal maya zayıf olduğundan bol yoğurma şarttır.
- 3
Mayalandırma~240 dk
Hamuru yağlanmış kaba alın, sıcak yerde **4 saat** mayalandırın. Doğal maya yavaştır, sabırlı olun; iki katına çıkmalı.
- 4
Şekillendirme ve ikinci mayalandırma~60 dk
Gazını alın, **iki yuvarlak somun** şekillendirin. Pişirme kâğıdına alın, üzerine bıçakla çapraz çizik atın. **60 dk** daha mayalandırın.
- 5
Pişirme~35 dk
Fırını **220°C** ısıtın, alta su kâsesi koyun. **15 dk** 220°C'de, sonra 200°C'ye düşürüp **20 dk** daha pişirin. Alta vurunca tok ses gelmeli.
- 6
Soğutma~30 dk
Tel ızgarada **30 dk** soğutun. Nohut mayası ekmeğine **belirgin bir tatlı koku** kazandırır, bu kabuk soğuduğunda ortaya çıkar.
İncelikleri
- **Nohut mayası** ısıya çok hassastır: 30°C'nin altında uyumaz, 40°C'nin üstünde ölür. Mutfağın en sıcak köşesi en uygunudur.
- Maya başarısız olursa (köpürmedi, kötü koktu) — ısı yetersizdir. Yenisiyle radyatör üstünde tekrar deneyin.
- Ekmek **doğal olarak hafif tatlıdır**, çünkü nohut nişastası tatlanır; bu yüzden klasik kahvaltıların gözdesidir.
- Anadolu köylerinde bu maya **küçük bir parçası saklanıp** sonraki ekmeğe katılır — ekşimaya kültürünün başlangıcıdır.
- Hamur **fazla yapışkan** geliyorsa un eklemeyin; **5 dk daha yoğurun**, glüten gevşer.
Saklama
Nohut mayalı ekmek **pH değişimi** sayesinde mayalı ekmekten 1-2 gün uzun dayanır. Bezde 4 gün; donmaya uygun, 1 ay.
Kaynaklar
Türk Mutfağı(1990)
Nevin Halıcı
Anadolu'da nohut mayası geleneği ve doğal fermantasyon ekmekleri
500 Yıllık Osmanlı Mutfağı(2005)
Marianna Yerasimos
Halk mutfağında ticari maya öncesi mayalandırma yöntemleri
Saray Sofraları(2018)
Priscilla Mary Işın
Osmanlı taşrasında nohut mayalı köy ekmekleri