Sarma
Patlıcan Dolması
— Bütün patlıcanın etli iç harcıyla buluştuğu Osmanlı klasiği
95 dk
6
360 kcal

Hazırlanışı
- 1
Patlıcanları hazırlayın~25 dk
Patlıcanları yıkayın, sapından **2 cm** keserek üst tarafını kesip **kapak olarak** ayırın. Bir bıçak ile **patlıcanın iç etini oyun** — özlü kalemle 1 cm cidar bırakın. (Oyduğunuz patlıcan etini ince doğrayıp kenara alın.) Tuzla ovalayıp 20 dk bekletin. **Soğuk suyla** durulayıp kurulayın.
- 2
Hafif kızartma~8 dk
Tavada sıvıyağı **160°C**'ye ısıtın. Patlıcanları **dış kabuk yumuşayana kadar** her tarafını 1-2 dk çevirerek hafif kızartın. Kağıt havluya alın. Bu adım klasik tarifte zorunlu — patlıcan içi pişerken dağılmasın diye.
- 3
İç harcı hazırlayın~10 dk
Kapta kıymayı, yıkanmış pirinci, soğan, sarımsak, doğranmış patlıcan etini (yarısını), rendelenmiş domatesi, salçayı, maydanoz, naneyi ve tüm baharatları birleştirin. **El ile iyice yoğurun** — 5 dk.
- 4
Patlıcanları doldurun~8 dk
Patlıcanların oyuk kısmına harcı **3/4 dolulukta** yerleştirin (pirinç şişecek). Sıkıştırmayın, hafif basın. Kapak olarak ayırdığınız patlıcan üst kısmını yerleştirin.
- 5
Tencereye dizin~3 dk
Geniş yapışmaz tencerede 2 yemek kaşığı sıvıyağ ısıtın. Patlıcanları **dik veya yan** olarak sıralarla dizin (deliği yukarı bakacak yerleştirme klasik). Aralarına dilimlenmiş domates ve sivri biber dağıtın.
- 6
Sosu ve pişirme~50 dk
Sıcak suya/et suyuna 1 yemek kaşığı salçayı **eritin**, tuzu ekleyin. Tencereye patlıcanların **yarı boyuna kadar** dökün. Kaynayınca **kısık ateşe** alın, kapağı kapatın. **45-50 dk** pişirin — patlıcan içi yumuşak, harç pişmiş olmalı. Su gerekirse 1/2 su bardağı daha ekleyin.
- 7
Servis~3 dk
Patlıcanları dikkatle servis tabağına alın. Tencerede kalan **domates sosunu** üzerlerine kaşıkla dökün. Sivri biberleri kenara dizin. Sıcak servis edin. Yanına **yoğurt** veya **sarımsaklı yoğurt** çok yakışır.
İncelikleri
- Patlıcanı **mutlaka tuzla terletip** yıkayın; acısını çıkarır, fazla yağ emmesini de önler.
- **İnce uzun, küçük-orta** patlıcan tercih; iri patlıcan iç-dış pişirme dengesini bozar.
- Hafif **kızartma adımı kritiktir**; pişirken patlıcan dağılmasın diye dış kabuk sertleşmeli.
- **Yağlı kıyma** kullanın (%20 yağ) — yağsız kıyma kuru kalır, dolma karakterini kaybeder.
- Zeytinyağlı versiyon (vegan): kıymayı çıkarın, **120 g pirinç + 80 g kuş üzümü + 30 g çam fıstığı** ekleyin.
- Sosu **çok sulu** yapmayın; pirinç gerekli suyu çekecek, fazlası dolmaları yumuşatır.
Saklama
Buzdolabında 3 gün dayanır. Isıtırken: tencereye 2 yemek kaşığı su, kısık ateşte kapaklı 8 dk. Mikrodalga uygundur (2 dk). Etli versiyon **dondurmaya uygundur** (1 ay), zeytinyağlı versiyon dondurmaya uygun değildir.
Kaynaklar
Melceü't-Tabbâhîn(1844)
Mehmed Kâmil
Patlıcan dolması (bâdincân memlu) etli ve zeytinyağlı tarifleri
500 Yıllık Osmanlı Mutfağı(2005)
Marianna Yerasimos
Patlıcan dolması, sebze dolmaları kategorisi modern adaptasyonu
Sultan Sofraları: 15. ve 16. Yüzyılda Osmanlı Saray Mutfağı
Stefanos Yerasimos
Patlıcanın dolma sebzesi olarak saray ve halk mutfağındaki yeri